1 Hoe komt het dat alle exemplaren van een bamboesoort min of meer tegelijk bloeien?
Dat weten we niet. Misschien hebben bamboes een soort ingebouwde klok. Voor panda's is het in ieder geval een ramp. Ze eten voornamelijk de bamboesoort
Fargesia, die in China flinke oppervlakten beslaat. Toen tien jaar geleden F. murieliae massaal bloeide, had dat een hongersnood onder deze dieren tot gevolg. Nu de bloei van Fargesia nitida is begonnen, zullen we de komende jaren zeker weer verhalen over voedselschaarste horen.
2 Waarom gaat bloeiende bamboe dood?
Niet alle bamboes sterven na de bloei, maar Fargesia wel. Dat komt omdat deze soort hele korte, ondergrondse uitlopers maakt, waarin maar weinig reservevoedsel kan worden opgeslagen. Als de plant bloeit en daarna zaad vormt, raakt deze voedselvoorraad snel uitgeput: er is geen energie meer om nieuwe scheuten te maken.
Voor bamboesoorten met lange wortelstokken, bijvoorbeeld Pseudosasa, geldt dit niet. Na het wegsnoeien van de bloeiende halmen heeft de plant nog energie genoeg over voor het vormen van nieuwe scheuten.
Nee. Terugsnoeien van een bloeiende Fargesia helpt niet. Dat hebben we een aantal jaren terug geleerd van de bloei bij Fargesia murieliae. Net als F. murieliae vormt F. nitida kleine grasachtige aren, daarna zaad en vervolgens sterft de plant af. Het zaad kun je echter weer zaaien. Kies wel de sterkste zaailingen uit, lang niet elke zaailing is mooi en gezond!
Fargesia's bloeien om de 80 tot 120 jaar (of meer). De bekendste Fargesia-soort, F. murieliae, werd in 1907 door de plantenjager Ernest Wilson vanuit China naar Europa meegenomen, waar hij intensief werd vermeerderd. Tussen 1990 en 2000 begon F. murieliae in China en in alle tuinen in Europa en de Verenigde Staten te bloeien, waarna ze afstierven. Van F. nitida zijn bijna alle vormen, waaronder ’Eisenach’, ’Wakehurst’ en ’Nymphenburg’, ontstaan uit zaad dat de plantenjager Berezovski in Zuid-Gansu in China verzamelde tijdens de bloeiperiode van 1886. Nu, bijna 120 jaar later, is het dus de beurt aan Fargesia nitida om te gaan bloeien.
5 Niet alleen Fargesia nitida, maar ook alle variëteiten ervan gaan in de komende tijd bloeien?
Ja. Alle variëteiten, inclusief de bekendere Fargesia nitida ’Anceps’, ’Eisenach’ en 'Nymphenburg’. Daarom is het raadzaam ze niet meer te kopen.
Er is een nieuwe generatie zaailingen van F. murieliae, die dus pas over zo'n honderd jaar gaat bloeien. F. murieliae is zeer winterhard en heeft lichtgroen blad. Goed verkrijgbare variëteiten zijn ’Jumbo’ en 'Bimbo'. ’Jumbo’ (tot 3 meter hoog) heeft vrij smal blad. Deze bamboe staat het beste op een plek in de halfschaduw maar verdraagt op rijke, vochthoudende grond ook wat zon. Het is een goede soort voor wintergroene hagen in halfschaduw. ‘Bimbo’ heeft fijn blad en een opgaande groeiwijze. Deze kleinste niet-woekerende bamboe wordt niet veel hoger dan 1 tot 1,5 meter.Dan is er nog Fargesia denudata ’Lancaster’, die nog niet zo lang geleden door Roy Lancaster als zaailing uit China mee gebracht. Deze bamboe lijkt op Fargesia murieliae,heeft glanzende bladeren en wijd overhangende takken.Hij wordt 3 meter hoog en is goed winterhard.Fargesia robusta zou 30 jaar geleden in China gebloeid hebben. Als we hier van uitgaan heeft deze soort nog heel wat jaren zonder bloei te gaan.
Zonder twijfel is dat Fargesia sp. Jiuzhaigou 1, in de handel ook wel Fargesia ssp. Jiu of rode bamboe genoemd. Deze bamboe zal de eerste 80 tot 100 jaar niet bloeien omdat de plant niet zo lang geleden als zaailing verzameld is, in het natuurpark Jiuzhaigou.Deze bamboe lijkt sterk op Fargesia nitida. Bij beide rolt het dunne blad zich bij vorst, zon en droogte op. Ook de grote winterhardheid (tot - 25 °C) is vergelijkbaar. Een belangrijk verschil vormen de schutbladen op de halmen. Bij Fargesia nitida blijven deze soms jaren zitten en geven de plant op den duur een wat slordig en rietachtig uiterlijk. Maar bij Fargesia sp. Jiuzhaigou 1 vallen alle schutbladen van de nieuwe halmen binnen een jaar af. Hierdoor komen de kleurige stengels vrij.
8 Vanwaar de naam ’rode bamboe’ ?
De naam ‘rode bamboe’ zorgt soms voor misverstanden, omdat de stengels niet het hele jaar deze kleur hebben. De typische roodverkleuring is het sterkst in de zon, in het voorjaar. In de loop van de zomer kleuren de stengels meer oranjegeel en in de nazomer vormen zich daartussen de nieuwe, diepgroene halmen.
Fargesia sp. Jiuzhaigou 1 wordt 2 tot 3 meter hoog. Het is een uitstekende haagplant die op humusrijke, vochthoudende grond de zon goed verdraagt Er zijn trouwens ook enkele nieuwe selecties.Fargesia sp. Jiuzhaigou ‘Genf’ wordt ruim 4 meter hoog en verkleurt in het voorjaar naar intens rood. Zeker zo hoog wordt Fargesia sp. Jiuzhaigou Willumeit 9. De dikkere, wat doorhangende halmen kunnen van rood doorkleuren naar donker purper. Het is een prima vervanger voor Fargesia nitida ‘Nympenburg’.
10 Bamboes lijken erg op elkaar, hoe weet je dat je de juiste soort koopt?
Voor iemand die niet dagelijks met bamboe omgaat, is het bijna onmogelijk om bijvoorbeeld Fargesia sp. Jiu te onderscheiden van Fargesia nitida. Zie je kleine, grasachtige aren of rood verkleurde verdikkingen aan het einde van de takken, dan is de bloei begonnen en betreft het een Fargesia nitida of een ’oude’ Fargesia murieliae. Helaas worden er nog steeds planten van de oude generatie van Fargesia murieliae verkocht, vaak voorzien van een ‘nieuwe generatie naam’. Waarschijnlijk zijn er bij het vermeerderen groeihormonen gebruikt, waardoor het bloeitijdstip voor enige tijd is uitgesteld. Koop bamboe daarom bij voorkeur bij een gespecialiseerde kwekerij of vraag een ’niet-bloei garantie’.
Jos van der Palen
Dit artikel is eerder in Groei & Bloei (maart 2005) gepubliceerd.